In de afgelopen jaren heb ik een werkwijze ontwikkeld die hiervoor concrete handvaten aanreikt. Kort samengevat bestaat deze aanpak uit de volgende 7 stappen:

1. beeldvorming: individuele gesprekken, waarin ieder zijn eigen beeld over de ontstane situatie zo concretiseert dat hij dit aan andere betrokkenen kan verhelderen;
2. gezamenlijke beeldvorming en vaststellen aanpak: een gezamenlijke sessie , waarin de beelden worden uitgewisseld en tot één gezamenlijk beeld van het conflict worden getransformeerd;
3. feedbacksessie: betrokkenen geven elkaar op een opbouwende wijze feedback, waarin aangegeven wordt wat de anderen voor ieder individueeel als mogelijkheden zien voor een bijdrage aan het oplossen van het conflict; 
4. ontwikkelen van gedragsalternatieven: individuele sessie aan de hand van het Functional Fluency model (persoonlijke effectiviteit). Aan het einde van deze sessie heeft ieder van de betrokkenen concrete handvaten om mee aan de slag te gaan;
5.  aan het werk!: betrokkenen gaan zelfstandig aan het werk om met collega’s waarbij het nodig is e.e.a. op te lossen in gesprek. waar nodig krijgen zij hierin begeleiding;
6. terugkoppeling : betrokkenen koppelen in een gezamenlijke sessie terug wat zij aan inzicht hebben ontwikkeld in de eigen rol in het conflict en wat zij gedaan hebben om hun aandeel hierin op te lossen. Anderen geven aan in hoeverre deze inzet volstaat en wat eventueel verder nog nodig is;
7. werkafspraken: er worden concrete afspraken gemaakt hoe in de toekomst met potentiele conflicten omgegaan zal worden.

Op basis van een intake kunnen deze stappen verder ingevuld en aangepast worden, zodat zij aansluiten op de feitelijke situatie in uw organisatie.

‘for everyone there lies open one unfailing source of joy,

 the creation of himself by himself,

 the enriching of his personality by new elements,

not procured from without,

 but drawn or driven upward from his own depths.’

Henri Bergson (1914) [1]

Ik zit voor het raam en kijk uit over de binnentuin van het complex waar ik woon. Het is eind maart en de lente breekt door. De knoppen verschijnen weer aan de rododendrons, de narcissen staan in bloei  en ’s ochtends vroeg word ik gewekt door het fluiten van de vogels. Ik hoor kinderstemmen uit de struiken, van kinderen uit de buurt die daar samen volop bezig zijn met het bouwen van een hut. Ze geven elkaar aanwijzingen alsof ze het al jaren doen.  Ikzelf  ben zwanger van dit blog en broed hoe ik zal beginnen en dit verhaal zal laten groeien vol verwachting over de uitkomsten. Boven is mijn oudste dochter aan het leren voor haar tentamens, terwijl mijn jongste dochter op dit moment op het podium staat om een theaterstuk te repeteren.  Kortom, alles is in beweging, alles groeit en ontwikkelt zich als door een onzichtbare kracht in werking gezet.

Wat maakt nu dat mensen zo veel bezig zijn met groei en ontwikkeling? Dat mijn buurman naar Australië vertrekt om een nieuw leven op te bouwen, dat een pianist met een eindeloze discipline een moeilijk stuk van Beethoven instudeert, dat een wiskundige zijn tanden stuk bijt op een ingewikkelde berekening, dat jij …………….?

In de Transactionele Analyse wordt deze onzichtbare kracht achter de voortdurende groei  ‘physis’ genoemd. Het vormt één van haar kernideeën; het vermogen van mensen om te groeien. Physis betekent zoveel als de verandering of groei, die voortkomt vanuit de geest in de persoon. Het begrip stamt uit de griekse oudheid van de filosoof Heraclitus.  Deze deed de uitspraak: ‘In dezelfde rivier dalen we en dalen we niet; we zijn en we zijn niet’[2] waarmee hij bedoelde dat we altijd aan het veranderen zijn en dus geen moment hetzelfde. Alles verandert en alles beweegt. Eric Berne introduceerde de term in de Transactionele Analyse om er de interne drijfveer van mensen naar heelheid en gezondheid mee aan te duiden. In de TA, waar we dol zijn op de kracht van  symbolen en metaforen, wordt physis altijd aangeduid met een pijl die recht naar boven gaat. Deze pijl wordt de aspiratiepijl genoemd; ‘de pijl van het verlangen’.

 Mensen die ik in begeleiding krijg ervaren dat dikwijls heel anders. Ze hebben het gevoel dat ze gestagneerd zijn in hun ontwikkeling en ervaren blokkades, waardoor ze niet verder komen. In het taalgebruik hoor je dit dikwijls al terug. Ze gebruiken wat ik noem ’gestolde’ woorden voor doorgaans levendige processen: blokkade, stagnatie, etc. 

 In de begeleiding gaat het er om mensen weer in beweging te brengen en terug te laten keren naar daar waar hun diepere drijfveren liggen. Dan zijn mensen goed in staat zichzelf weer op weg te helpen. Het geeft mij als begeleider rust te mogen vertrouwen op het vermogen en verlangen  van mensen om te groeien.  Mijn werk is die van gids, zij maken zichzelf  ‘beter’.

 Verdieping

De Transactionele Analyse is niet de enige stroming die werkt vanuit het uitgangspunt dat mensen in staat zijn om te groeien en te ontwikkelen. Zij behoort tot de school van de Humanistische psychologie, die het menselijk vermogen tot groei als uitgangspunt  heeft. Als je geïnteresseerd bent in dit gedachtegoed is het interessant om met name ook het werk van Victor Frankl eens te lezen; een joodse psychiater, die in de tweede wereldoorlog Auschwitz overleefde en die van ‘de wil om zin en betekenis te geven’ de kern van zijn methode maakte; de logotherapie.

II. ”WAAROM HAAT U MIJ? IK HEB U TOCH NIET GEHOLPEN?” (Chinees
spreekwoord)

1. De dramadriehoek, vastlopen in patronen

In bovenstaande situatie kunnen we drie rollen onderscheiden: de rol van Redder, de rol van Slachtoffer en de rol van Aanklager. We schrijven deze rollen met een hoofdletter omdat ze
verwijzen naar ineffectief gedrag, dat negatieve situaties in stand houdt. Een jongen die in het water valt en niet kan zwemmen is een echt slachtoffer en heeft een redder nodig, iemand die hem op de juiste wijze uit het water helpt. Een meisje, dat ettelijk zwemdiploma’s heeft, dat in het water springt en om hulp roept terwijl zij vergeet te zwemmen is een Slachtoffer dat haar eigen mogelijkheden niet gebruikt. De Redder wil graag anderen helpen. De Redder haalt daar voldoening uit. Hij denkt, voelt en handelt voor de ander, zonder eerst met de betrokkenen te overleggen en houdt hen met zijn hulp afhankelijk . . . Hij werkt hard, maar uiteindelijk blijkt zijn hulp ineffectief. Het
Slachtoffer heeft een probleem, voelt zich hulpeloos en ziet zijn eigen mogelijkheden en kwaliteiten niet. Hij doet een beroep op de hulp van anderen en gaat ervan uit dat zij zijn problemen op kunnen lossen. De Aanklager heeft een houding van verbittering, verwijten en wraak. Hij geeft de schuld van de situatie aan anderen. Dat lucht op voor zolang het duurt. Deze rollen zijn door Karpman (1968) uitgewerkt in de zogenaamde dramadriehoek (zie
figuur 1). Kenmerk van de dramadriehoek is dat je er als het ware in gevangen wordt. De rollen oefenen zuigkracht uit op elkaar. Ze vullen elkaar aan en kunnen niet zonder elkaar. De “keuze” van de ene persoon voor de ene rol zal de “keuze” van de ander(en) bepalen. Als er één Redder is zullen de anderen gaan Aanklagen of Slachtoffer worden. De rollen kunnen ook botsen zoals twee Aanklagers, die elkaar uitfoeteren of twee Redders die elkaar
bemoedigend toespreken. Het zal echter nooit lang duren tot één van beiden weer in een aanvullende rol is gestapt.

Bekijk hier de complete publicatie >>

Organisatieontwikkelingstrajecten stellen eveneens vaak teleur. Als de resultaten al gehaald worden, lukt het organisaties maar moeilijk de bereikte resultaten te borgen. Oude patronen in de organisatie zijn hardnekkig. In de afgelopen jaren hebben wij ervaring opgedaan met trajecten waarin leren, organisatieontwikkeling en de dagelijkse business nauw met elkaar werden verbonden. Onze ervaring heeft ons gebracht tot tien flexibel toepasbare principes, die effectief bleken te zijn in meerdere trajecten. In dit artikel illustreren we deze principes aan de hand van een praktijkcasus.

Lees de complete publicatie >>

Tijdens de voorbereidingen voor mijn CTA-examen kwam ik drie jaar geleden voor het eerst in aanraking met het concept van de ‘integrerende Volwassene’. Ik was er direct door gegrepen. Het is een verdere ontwikkeling op het egotoestandenmodel en het gaf antwoorden op tal van vragen die ik inmiddels had bij dit model .

In dit artikel wil ik u mijn eigen ontwikkelingsgang rondom de integrerende Volwassene beschrijven, eindigend bij het voorlopig laatste station: de Nederlandse vertaling van de Temple Index of Functional Fluency (TIFF), een gevalideerd psychometrisch meetinstrument. Rian Hoorens en ondergetekende hebben hun accreditatie voor dit instrument afgelopen voorjaar afgerond. In samenwerking met Jacqueline van Gent hebben wij deze test in de afgelopen maanden in het Nederlands vertaald.

Achtereenvolgens neem ik u mee langs het structurele model van egotoestanden, het functionele model van egotoestanden, de geïntegreerde Volwassene, zoals beschreven door Berne, om aan het einde van dit artikel terecht te komen bij het concept van de integrerende Volwassene. Zij vormen gezamenlijk de aanloop naar het vervolg van het artikel: het model van Functional Fluency als leerbare en overdraagbare uitwerking van het model van de integrerende Volwassene.

Lees hier de complete publicatie >>